Rentas exentas de IRPF para autónomos: qué ingresos no tributan

Contenido

Toma el control de tu negocio con una asesoría 100% online

¿Sabías que no todos los ingresos que percibes como autónomo tienen que tributar en el IRPF? Existen determinadas rentas que la ley considera exentas, es decir, que aunque las recibas, no estás obligado a incluirlas en tu declaración de la Renta ni a pagar impuestos por ellas.

Conocer estas exenciones puede suponer un ahorro significativo en tu factura fiscal, pero también debes tener claro cuáles aplican y en qué condiciones. Desde ayudas públicas y determinadas indemnizaciones hasta rendimientos de ciertos instrumentos financieros, las rentas exentas son más comunes de lo que parece.

En este artículo te explicamos cuáles son las principales rentas exentas de IRPF para autónomos, cómo identificarlas y cómo reflejarlas correctamente en tu declaración para no pagar de más.

¿Qué son las rentas exentas de IRPF para autónomos?

Definición: Las rentas exentas del IRPF son ingresos que NO están sujetos a tributación y, por tanto, NO se incluyen en la base imponible de la Declaración de la Renta.

Características:

NO tributan: No pagas impuesto por ellas
NO se declaran: No aparecen en Modelo 100
Razón legal: Ley IRPF las excluye expresamente
Motivos: Sociales, económicos, políticos

Base legal: Artículo 7 Ley 35/2006 IRPF (rentas exentas).

Objetivo rentas exentas

Por qué existen:

Protección social: Situaciones vulnerables (maternidad, incapacidad…)
Fomento empleo: Capitalización paro para autónomos
Equidad: Evitar tributación ingresos básicos subsistencia
Política fiscal: Incentivar comportamientos (ahorro largo plazo, I+D…)

Diferencia rentas exentas vs no sujetas vs deducibles

Conceptos diferentes:

ConceptoQué esEfecto fiscal
Renta exentaIngreso NO tributa (ley excluye)NO se incluye base imponible
Renta NO sujetaNO es hecho imponible IRPFNO se declara (fuera alcance impuesto)
Gasto deducibleGasto reduce rendimientoResta de ingresos (autónomos)
DeducciónReduce cuota pagarAplica después calcular cuota

Ejemplo:

RENTA EXENTA:

Prestación maternidad: 3.000 €

→ NO se incluye Declaración Renta

→ NO tributa (0 € impuesto)

GASTO DEDUCIBLE (diferente):

Ingresos autónomo: 30.000 €

Gastos: 10.000 €

→ Rendimiento: 20.000 € (tributa sobre esto)

DEDUCCIÓN (diferente):

Cuota IRPF: 5.000 €

Deducción vivienda: 500 €

→ A pagar: 4.500 €

Principales rentas exentas en el IRPF de autónomos

Lista completa actualizada 2026:

1. Prestaciones por maternidad, paternidad o adopción

Qué es: Prestaciones Seguridad Social por nacimiento/adopción hijo.

100% exentas: Toda la cuantía
Autónomos: También exentas (prestación RETA)
Período: Semanas/meses permiso
NO se declara: En Modelo 100

Importante: Desde sentencia Tribunal Supremo 2018, estas prestaciones están exentas.

Ejemplo:

Autónoma maternidad (16 semanas):

Prestación SS: 4.500 €

IRPF:

Ingreso: 4.500 €

Exento: 4.500 € (100%)

Tributación: 0 €

NO incluir en Declaración Renta

Retenciones practicadas: Si Seguridad Social retuvo IRPF durante permiso → Puedes recuperarlas en Declaración Renta (devolución).

2. Prestación por desempleo percibida en pago único (capitalización del paro)

Qué es: Cobrar prestación desempleo de golpe para iniciar actividad autónomo.

Exenta: Cuantía capitalizada
Límite: Todo el importe (sin límite cuantía)
Uso: Iniciar actividad autónomo o sociedad
Requisito: Destinar a inversión/gastos inicio actividad

Importes orientativos:

Desempleo acumulado: 12.000 €

Capitalizado pago único: 12.000 €

→ Exento IRPF: 12.000 € (100%)

Tributación: 0 €

Importante: La capitalización en sí está exenta, pero los rendimientos posteriores actividad autónomo SÍ tributan.

3. Indemnización por despido o cese del trabajador

Qué es: Indemnización recibida por despido (antes de ser autónomo o si eras trabajador cuenta ajena).

Límite exento: Hasta 180.000 €
Por encima: Tributa exceso (>180.000 €)
Despido improcedente: 33 días por año trabajado (máx. 24 mensualidades)
Despido procedente: 20 días por año (máx. 12 mensualidades)

Ejemplo:

Despido improcedente:

Antigüedad: 10 años

Salario: 2.500 €/mes

Indemnización:

33 días × 10 años = 330 días

330 días × (2.500/30) = 27.500 €

IRPF:

Indemnización: 27.500 €

Exento: 27.500 € (< 180.000)

Tributación: 0 €

Importante: Solo indemnizaciones legales/convenio (NO pactos privados superiores).

4. Pensión por incapacidad permanente absoluta o gran invalidez

Qué es: Pensión Seguridad Social por incapacidad total para cualquier trabajo.

Exenta: 100% cuantía
Tipos incluidos:

  • Incapacidad permanente absoluta
  • Gran invalidez

NO exenta: Incapacidad permanente parcial o total (SÍ tributan)

Diferencias:

INCAPACIDAD PERMANENTE PARCIAL:

→ NO exenta (tributa normal)

INCAPACIDAD PERMANENTE TOTAL:

→ NO exenta (tributa normal)

INCAPACIDAD PERMANENTE ABSOLUTA:

→ EXENTA (NO tributa)

GRAN INVALIDEZ:

→ EXENTA (NO tributa)

5. Ayudas para afectados por enfermedades graves

Qué son: Ayudas públicas para enfermedades crónicas/graves específicas.

Exentas: Según enfermedad (verificar listado oficial)
Ejemplos: SIDA, hepatitis C, celiaquía (según comunidad)…
Prestaciones cuidado: Dependencia, gran invalidez

Importante: Verificar si ayuda concreta está en listado oficial exenciones.

6. Prestaciones para víctimas del terrorismo

Qué son: Prestaciones/indemnizaciones víctimas actos terroristas.

Exentas: 100% cuantía
Tipo prestaciones:

  • Indemnizaciones
  • Pensiones
  • Ayudas extraordinarias

7. Prestaciones por Ley de Dependencia

Qué son: Ayudas económicas cuidado personas dependientes.

Exentas: Si vinculadas a Ley Dependencia
Prestación cuidador: Exenta
Requisito: Persona a cargo reconocida dependiente

8. Trabajo en el extranjero

Qué es: Rendimientos trabajo prestado físicamente en extranjero.

Límite exento: Hasta 60.100 € brutos anuales
Requisitos:

  • Trabajo efectivo en extranjero
  • Empresa pagadora NO residente España O establecimiento permanente extranjero
  • País NO paraíso fiscal
  • Impuesto similar IRPF en país destino

Por encima: Tributa exceso (>60.100 €)

Ejemplo:

Autónomo servicios consultoría Alemania:

Facturación: 80.000 €

Exento: 60.100 € (máximo)

Tributa: 19.900 € (exceso)

IRPF solo sobre 19.900 €

Importante: Verificar requisitos (empresa NO española, trabajo efectivo extranjero).

9. Planes de Ahorro a Largo Plazo (PALP)

Qué son: Productos ahorro financiero largo plazo.

Exentos: Rendimientos si NO dispones antes 5 años
Aportación máxima: 5.000 €/año
Requisito: Mantener ≥5 años sin retiradas
Si retiras antes: Pierdes exención (tributan rendimientos)

Ejemplo:

PALP apertura 2020:

Aportaciones totales: 25.000 € (5 años × 5.000)

Rendimientos: 3.000 €

Si retiras 2025 (5 años):

→ Rendimientos EXENTOS: 3.000 €

Si retiras 2024 (4 años):

→ Rendimientos TRIBUTAN: 3.000 €

10. Ingreso Mínimo Vital (IMV) y rentas mínimas inserción

Qué son: Prestaciones NO contributivas garantizar ingresos mínimos.

IMV: Ingreso Mínimo Vital (estatal)
Rentas mínimas: Autonómicas (RMI, RMISA…)
Exentas: 100% cuantía
Límite: Importes establecidos

11. Ayudas víctimas delitos violentos y violencia de género

Qué son: Ayudas públicas víctimas violencia.

Exentas: 100%
Tipos: Violencia género, delitos violentos, trata seres humanos

12. Pensión alimenticia

Qué es: Pensión recibida para hijos menores.

Exenta: Para perceptor (hijo o progenitor custodio)
NO deducible: Para pagador (quien paga NO deduce)

Importante: Solo exenta quien recibe (NO quien paga).

13. Becas para estudios e investigación

Qué son: Becas públicas/privadas estudios/investigación.

Becas estudios reglados: Exentas (Grado, Máster, Doctorado…)
Becas investigación: Exentas (FPI, FPU, predoctorales…)
Requisito: Vinculadas a estudios oficiales o investigación reglada

NO exentas: Becas cursos NO reglados, formación privada NO homologada.

14. Premios

Qué premios están exentos:

Premios literarios: 100% exentos
Premios artísticos: 100% exentos
Premios científicos: 100% exentos
Loterías/sorteos: Exentos hasta 40.000 € (>40.000 € tributa al 20%)

Ejemplo premios loterías:

Premio lotería: 100.000 €

Exento: 40.000 €

Tributa (20%): 60.000 € × 20% = 12.000 €

Neto cobrado: 88.000 €

(100.000 – 12.000 impuesto)

15. Indemnizaciones seguros de accidente

Qué son: Indemnizaciones cobradas por accidente.

Exentas: Si consecuencias físicas (lesiones, fallecimiento)
Límites: Según baremo legal
NO exentas: Daños materiales (SÍ tributan)

16. Donación del negocio familiar

Qué es: Transmisión gratuita negocio familiar a descendientes.

Exenta: Si cumple requisitos sucesión empresa familiar
Condiciones:

  • Negocio familiar (actividad económica real)
  • Transmisión descendientes/cónyuges
  • Continuar actividad ≥10 años

Ventaja: NO tributación plusvalía generada

17. Transmisión vivienda habitual mayores 65 años

Qué es: Venta vivienda habitual siendo >65 años.

Exenta: 100% ganancia patrimonial
Requisito: Vendedor ≥65 años
Importante: Solo vivienda habitual (residido ≥3 años)

Ejemplo:

Autónomo 67 años vende vivienda habitual:

Precio compra (2000): 120.000 €

Precio venta (2026): 280.000 €

Ganancia: 160.000 €

IRPF:

Ganancia: 160.000 €

Exento: 160.000 € (100%, >65 años)

Tributación: 0 €

18. Préstamos entre familiares

Qué son: Préstamos recibidos de familiares.

NO tributan: Préstamos NO son ingreso (deuda)
Importante: Formalizar contrato escrito
Intereses: Si pactas intereses, SÍ tributan (rendimiento capital mobiliario)

Ejemplo:

Padre presta hijo 50.000 € (sin intereses):

Hijo recibe: 50.000 €

→ NO tributa (es préstamo, NO donación)

Si tuviera intereses (3%):

Intereses: 1.500 €/año

→ Padre tributa (ingreso)

→ Hijo NO deduce (NO actividad)

19. Indemnizaciones responsabilidad civil

Qué son: Indemnizaciones por daños personales.

Exentas: Daños personales (lesiones, secuelas)
Límite: Según baremo legal
NO exentas: Daños materiales

¿Cómo afectan las rentas exentas a la Declaración de la Renta?

Tratamiento fiscal:

NO se incluyen en base imponible

Casillas Modelo 100: Rentas exentas NO aparecen
Base imponible: Solo ingresos tributables
Reducción tributación: Menos ingresos declarados = menos impuesto

Ejemplo práctico autónomo

═══════════════════════════════════════════════════

AUTÓNOMO – DECLARACIÓN RENTA 2025

═══════════════════════════════════════════════════

INGRESOS TOTALES:

Rendimientos actividad: 40.000 €

Prestación maternidad: 3.000 € (EXENTA)

Paro capitalizado: 15.000 € (EXENTO)

Premio literario: 5.000 € (EXENTO)

DECLARACIÓN RENTA:

Base imponible: 40.000 €

(Solo rendimientos actividad)

Rentas exentas NO se declaran:

– Maternidad: 3.000 € → Fuera

– Paro: 15.000 € → Fuera

– Premio: 5.000 € → Fuera

IRPF sobre 40.000 € (NO sobre 63.000 €)

Ahorro fiscal:

23.000 € × tipo marginal (ej. 30%) = 6.900 €

═══════════════════════════════════════════════════

Recuperación retenciones indebidas

Si te retuvieron IRPF sobre renta exenta:

Solicita devolución: En Declaración Renta
Ejemplo: Prestación maternidad con retención IRPF → Recuperas retención

Errores frecuentes con rentas exentas

Equivocaciones comunes:

1. Declarar rentas exentas

Error: Incluir prestación maternidad en Modelo 100
Correcto: NO incluirla (exenta)

2. Confundir exento con deducible

Error: Pensar que gasto deducible = renta exenta
Realidad: Son conceptos diferentes (ver tabla arriba)

3. NO conocer límites

Error: Creer que trabajo extranjero 100% exento
Realidad: Exento solo hasta 60.100 € (exceso tributa)

4. NO verificar requisitos

Error: Asumir que cualquier premio es exento
Realidad: Solo premios literarios/artísticos/científicos (loterías solo hasta 40.000 €)

5. Capitalización paro mal aplicada

Error: Pensar que rendimientos posteriores también exentos
Realidad: Solo exento el paro capitalizado (rendimientos actividad SÍ tributan)

Preguntas frecuentes

¿Las ayudas directas autónomos COVID están exentas?

Depende del tipo ayuda. Ayudas estatales COVID (cese actividad): Generalmente NO exentas (tributan como subvención). Excepciones: Algunas CCAA establecieron exenciones específicas. Importante: Verificar BOE/normativa autonómica concreta. Recomendación: Consultar asesor fiscal sobre ayuda específica recibida.

¿La prestación por cese de actividad (paro autónomos) está exenta?

NO, la prestación por cese actividad (autónomos) NO está exenta. Tributa: Como rendimiento trabajo (incluir Modelo 100). Diferencia: Capitalización paro SÍ exenta, pero prestación mensual NO. Retención: Seguridad Social practica retención IRPF (generalmente 2%). Declaración: Incluir en casilla rendimientos trabajo.

¿Los dividendos de mi sociedad pueden estar exentos?

NO, dividendos nunca están exentos para persona física. Tributan: Como rendimiento capital mobiliario (19%-28% según tramos). Exención parcial: Solo en Impuesto Sociedades (dividendos entre sociedades, requisitos). IRPF persona física: Todos los dividendos tributan. Alternativa: Reinvertir beneficios sociedad (NO repartir dividendos) para diferir tributación personal.

¿Las subvenciones a autónomos están exentas?

Generalmente NO. Subvenciones actividad económica: Tributan como ingreso (autónomos). Incluir: En rendimientos actividad económica. Excepciones específicas: Algunas subvenciones concretas pueden tener exención (verificar convocatoria). Importante: Leer condiciones subvención (BOE/normativa) para confirmar tratamiento fiscal.

¿Si cobro pensión NO contributiva está exenta?

Depende tipo. Pensión NO contributiva invalidez/jubilación: Generalmente tributan (NO exentas automáticamente). Límites NO declarar: Si ingresos totales <22.000 € (1 pagador) o <15.000 € (varios pagadores), NO obligado presentar Renta (pero pensión NO es «exenta», simplemente NO alcanzas mínimo). Verificar: Cuantía concreta y obligación declarar.

Conclusión

Rentas exentas IRPF son una ventaja fiscal importante para autónomos:

Puntos clave que debes recordar:

Rentas exentas NO tributan: NO incluir Modelo 100
Principales exenciones: Maternidad/paternidad (100%), paro capitalizado, indemnización despido (hasta 180.000 €), trabajo extranjero (hasta 60.100 €)
Límites cuantías: Verificar (algunos parcialmente exentos)
Ahorro fiscal: Significativo si recibes rentas exentas
NO confundir: Exento ≠ deducible

Rentas exentas más relevantes autónomos:

100% EXENTAS (sin límite):

✓ Maternidad/paternidad (prestación SS)

✓ Prestación incapacidad permanente absoluta/gran invalidez

✓ Premios literarios/artísticos/científicos

✓ Becas estudios reglados/investigación

✓ IMV, rentas mínimas inserción

✓ Ayudas víctimas terrorismo/violencia género

✓ Prestaciones dependencia

✓ Pensión alimenticia (para quien recibe)

✓ Donación negocio familiar (requisitos)

✓ Vivienda habitual >65 años

EXENTAS CON LÍMITE:

✓ Paro capitalizado (todo el importe, pero cuantía variable)

✓ Trabajo extranjero (hasta 60.100 €, exceso tributa)

✓ Indemnización despido (hasta 180.000 €, exceso tributa)

✓ Premios loterías (hasta 40.000 €, exceso 20%)

✓ Planes ahorro largo plazo (rendimientos si >5 años)

Ejemplo ahorro fiscal:

AUTÓNOMO CON RENTAS EXENTAS

INGRESOS 2025:

Actividad económica: 35.000 €

Prestación maternidad: 4.000 € (EXENTA)

Paro capitalizado: 18.000 € (EXENTO)

Premio literario: 3.000 € (EXENTO)

TRIBUTACIÓN:

SIN EXENCIONES (si tributaran):

Base imponible: 60.000 €

IRPF (aprox. 30%): 18.000 €

CON EXENCIONES (real):

Base imponible: 35.000 €

IRPF (aprox. 20%): 7.000 €

AHORRO FISCAL: 11.000 €

(Por rentas exentas 25.000 €)

Verificación obligatoria:

ANTES DE NO DECLARAR RENTA, VERIFICA:

✓ Renta realmente exenta (listado oficial Art. 7 Ley IRPF)

✓ Cumples requisitos (límites, condiciones)

✓ Tienes documentación (certificado, justificante)

✓ NO confundes exento con NO obligado presentar

CONSULTA ASESOR SI DUDAS:

– Ayudas COVID (casuística compleja)

– Subvenciones específicas

– Trabajo extranjero (verificar requisitos)

– Indemnizaciones (baremos, límites)

No declarar correctamente rentas exentas puede suponer:

  • Tributar por ingresos que NO deberías (pagar más)
  • NO recuperar retenciones indebidas (perder devolución)
  • Incluir rentas exentas erróneamente (Hacienda corrige, pero demora)
  • Desconocer límites (declarar mal parte exenta vs tributa)
  • NO aprovechar ventajas fiscales legales
  • Errores Declaración Renta (requerimientos Hacienda)

¿Necesitas ayuda con rentas exentas en tu Declaración de la Renta?

En Asesorae, tu asesoría online en Canarias, te ayudamos con tu IRPF:

Identificamos rentas exentas en tu caso
Verificamos cumples requisitos exención
Preparamos Modelo 100 (Declaración Renta)
Optimizamos tributación (aplicar todas exenciones)
Recuperamos retenciones indebidas (rentas exentas retenidas)
Gestionamos paro capitalizado (autónomos)
Asesoramos maternidad/paternidad (prestaciones exentas)
Presentamos declaración trimestral (Modelo 130)
Evitamos errores Hacienda (incluir rentas exentas)

Solicita información sin compromiso y ahorra en tu Declaración de la Renta aprovechando todas las rentas exentas. ¿Eres autónomo en Canarias? Consulta nuestros servicios de gestión fiscal completa.

Picture of Anabel Alonso
Anabel Alonso

Especialista contable y asesora fiscal con 7 años de experiencia.

Toma el control ahora con tu asesoría 100% online

Nuestros planes están pensados para cubrir todas tus necesidades.
Date de alta ahora y comienza a disfrutar de la tranquilidad de saber que está en buenas manos.
Scroll al inicio